Câu chuyện của ngài tộc trưởng tộc ăn thịt người như một điều kinh hoàng nhất mà con người mới được biết đến. Đó là sự thật. Ởvùng đất Irian Jaya, bộ tộc Yali chọn nơi sinh sống cheo leo nhất –những dãy núi có độ cao trên 2.500 – 4.000m so với mặt nước biển. Bởivậy, để diện kiến được những người con của bộ tộc Yali thực sự là mộtthử thách lớn trong hành trình đến “nơi tận cùng thế giới”.

Yali là bộ tộc từng ăn thịt tù binh

Từthị trấn Wamena – trung tâm của đảo Irian Jaya, trải qua bốn ngày đườngvượt núi, trèo đèo đến Wuserem, Pukam, Wet, và Lilibal với trungbình từ 8 đến 11 giờ đi bộ mỗi ngày, cuối cùng chúng tôi cũng đến nơi ởcủa những người Yali hoang dã đang sống trong rặng núi Punkat Trikoracó độ cao 4.730m – dãy núi cao thứ hai của Indonesia.

Bộtộc Yali rất đặc biệt so với các bộ tộc khác, họ có hình dáng bên ngoàithấp bé, với chiều cao trung bình 1,5m, nhưng lại được các bộ tộc kháctrên đảo Irian Jaya kính nể. Có truyền thuyết rằng, xa xưa có một dântộc là Papuan Yalis đã tiêu diệt hết kẻ thù của mình, không chỉ dừnglại ở việc ăn thịt người mà họ còn xay xương kẻ thù rải khắp thunglũng, từ đó mọi bộ tộc ở Irian Jaya đều tỏ ra nể sợ người Yalis, đóchính là người Yali ngày nay.

Những bộ trang phục kỳ lạ

Ngàythứ tư của cuộc hành trình vượt núi rất gian nan đi tìm ngườiYali, sau khi vượt qua được một rặng núi cao, những cánh rừng dươngxỉ dày đặc, một ngôi làng nhỏ hiện ra trước mắt. Người thổ dândẫn đường hô to: Yali, Yali… Mọi cảm giác cực nhọc, đói khát gầnnhư tan biến hết, chúng tôi đã đặt chân đến được Lilibal, làng của bộtộc Yali!

Nhưng rắc rối bắt đầu từ đây. Vịtù trưởng và nhiều chiến binh Yali của làng Lilibal chạy ratận bìa rừng để quan sát những người lạ mặt xâm nhập vùngđất của họ. Một trục trặc nhỏ lại đến khi tất cả những ngườithổ dân dẫn đường cho chúng tôi đều nói ngôn ngữ khác, họ không thểhiểu người Yali nói gì, nên buổi sơ giao chỉ là ánh mắt vànhững cái bắt tay lạnh lùng.

Vị tộc trưởng nhỏthó ngoắc tay ra hiệu cả đoàn theo ông về làng để tìm “thông dịchviên”, bởi con trai ông biết một trong những thổ ngữ mà nhữngthổ dân dẫn đường cho chúng tôi sử dụng. Phải mất cả tiếng đồnghồ cho người đi gọi người con trai tù trưởng về để làm “thôngdịch”, bởi họ đang ở trong rừng sâu.

Ấn tượng đầutiên đập vào mắt chúng tôi là một người đàn ông nhỏ bé, trong trangphục hết sức độc đáo, cổ đeo miếng ốc lớn đã được mài gọn gàng mà saunày chúng tôi mới biết đó là vật hết sức giá trị, phải đổi bằng cảmột con heo rừng mới có được. Tai phải người Yali xiên một khúc câyrừng to bằng ngón tay cái, phần thân người được phủ những vòng mây từtrên xuống dưới, và che dương vật bằng một trái bầu vươn thẳng ra trướcrất dài.

Tù trưởng làng Lilibal tên Roni, ôngkhông thể nhớ mình bao nhiêu tuổi, bởi người Yali không có kháiniệm về đo đếm thời gian. Khi chúng tôi thắc mắc về bộ trangphục có hình xoắn ốc của người Yali, Yemina, người con trai tùtrưởng giải thích: “Đàn ông Yali kết mây rừng thành những vòng vàđeo từ ngực xuống đầu gối theo thứ tự từ nhỏ đến lớn.

Tổtiên của người Yali ngày xưa đã ăn mặc như thế, và truyền lại cho đờisau cứ theo đó mà mặc. Ngoài tác dụng che thân, những vòng mây xoắntít chính là chiếc áo giáp để tự vệ mỗi khi chúng tôi tham gia vàocác trận chiến chống kẻ thù, nó có thể ngăn được những mũigiáo và cung tên…”.

Khác với đàn ông, phụ nữ Yalilàm váy cỏ để che phần hạ thể, để ngực trần. Thân hình của họ cũng rấtnhỏ bé. Váy cỏ được kết từ một loại cỏ núi dày ở khu vực núi cao, dẻodai và to bản. Mỗi lớp váy cỏ được tạo thành bởi hàng chục lớp cỏ xếpchồng lên nhau. Một lớp váy tương đương với khoảng bốn năm tuổi, khi côgái Yali mặc váy có bốn lớp thì có nghĩa cô đã sẵn sàng cho việc lậpgia đình.

Thường chàng trai nào muốn cưới một côgái, anh sẽ mang cây thuốc lá còn tươi đến cho gia đình cô gái. Khi ấyhọ sẽ hiểu rằng, chàng trai cần một người để hong khô lá thuốc lá vànếu chấp nhận, họ sẽ giữ lại cây thuốc lá, chờ khi cô gái lớn lên sẽ gảcho chàng trai kia.

Câu chuyện tù trưởng Roni

NgườiYali tuy nhỏ bé nhất trong các bộ tộc ở thung lũng Baliem nhưng rấtkiên cường trong chiến trận. Khi nói chuyện cùng ông Roni, chúng tôihết sức bất ngờ và thú vị khi biết rằng ông chính là một chiến binh lẫylừng của khắp vùng rừng núi Trikora, người từng lãnh đạo bộ tộc củamình trong các cuộc chiến lớn và giành được rất nhiều chiến thắng vẻvang trong suốt cuộc đời ông.

Tù trưởng Roni từng ăn thịt và bàn chân của kẻ thù.

Ngườichiến binh núi rừng ấy rất tự hào chỉ cho chúng tôi thấy từng vết sẹocòn in hằn trên mặt, và các phần thân thể như một minh chứng về sự dũngcảm, gan dạ.

Roni cho biết: “Người Yali không hề cókhái niệm thua cuộc mỗi khi ra trận. Khi có chiến tranh xảy ra giữa cácbộ tộc, chiến binh Yali chia ra thành ba lớp trong một đội quân. Lớpđầu tiên là những người nhỏ nhất và gan dạ nhất. Những người to nhất vàsẵn sàng hy sinh chiến đấu đến cùng ở lớp thứ ba”. Chính lối đánh lănxả và gan dạ với thế trận nhiều lớp chiến binh như thế đã phầnnào lý giải được sự kính nể của các bộ tộc khác với người Yali.

Chúng tôi khá rợn người khi được biết, các chiến binh Yali chỉ mới bỏ hủ tục bắt được tù binh làm lễ tế và ăn thịt.

Đólà vào khoảng những năm 1970, khi đó chính tù trưởng Roni đã ănthịt bàn chân kẻ thù của mình. Sau đó, do áp lực của các bộ tộckhác và chính quyền nghiêm cấm nên người Yali đã bỏ hẳn tậptục đáng sợ này. Nhưng từ ấy, cả vùng phía tây thung lũng Baliem,các bộ tộc khác đều khiếp sợ mỗi khi nghe đến cái tên tùtrưởng Roni của làng Lilibal.

Tuổi đã xế chiềunhưng tù trưởng Roni vẫn sống trong trạng thái của một chiếnbinh, trong tay ông luôn thủ sẵn bộ cung tên đã gắn với mình bao nămqua. Một ngày của ông bây giờ là những chuyến lặn lội trong nhữngkhu rừng quanh làng, săn bắn và giữ gìn sự bình yên cho cả bộ tộc.

Nhữngcuộc chiến săn đầu người nay đã không còn, nhưng Roni vẫn là cái tênđược nhắc đến nhiều nhất trong cuộc hành trình của chúng tôi điqua nhiều bộ tộc khác trong vùng rừng núi Trikora thâm u đếnnghẹt thở…

Theo SGTT